Cpu Soğutucu: Sıvı Soğutma ve Hava Soğutma

Bu iki yöntemin nasıl çalıştığı ve hangisinin sizin için doğru olduğu dahil olmak üzere sıvı soğutma ile hava soğutma arasında seçim yaparken bilmeniz gerekenler şunlardır.1

Her güçlü bilgisayar donanımı gibi CPU da çalışırken ısı üretir ve maksimum performans elde etmek için uygun şekilde soğutulmaya ihtiyaç duyar.

Intel Sistem Termal ve Mekanik Mimarı Mark Gallina'nın da açıkladığı gibi, "Bir CPU'daki transistörler normal çalışma sırasında elektrik enerjisini termal enerjiye (ısıya) dönüştürür. Bu ısı CPU'nun sıcaklığını artırır. Bu ısı için etkili bir yol yoksa CPU, güvenli çalışma sıcaklığını aşar."

Peki CPU'nuzun ideal sıcaklıkta çalışmasını sağlamanın en iyi yolu nedir? Bir işlemciyi soğutmanın birçok yolu vardır ancak masaüstü ve dizüstü bilgisayarların çoğu hava veya sıvı bazlı bir soğutucu kullanır.

Sıvı soğutma ve hava soğutmanın nasıl çalıştığı, her birinin artıları, eksileri ve sisteminiz için hangisini seçmeniz gerektiği hakkında konuşacağız.

CPU Soğutucu Nasıl Çalışır

Hava ve sıvı CPU soğutucuları benzer bir ilkeyle çalışır ve temelde aynı şeyi yaparlar: CPU'dan gelen ısıyı emer ve donanımdan uzağa yeniden dağıtırlar.

İşlemci tarafından üretilen ısı CPU'nun Entegre Isı Yayıcı (IHS) adı verilen metal kapağına dağıtılır. Ardından ısı, CPU soğutucusunun taban plakasına aktarılır. Daha sonra bu ısı, sıvı veya ısı borusu yoluyla soğutucudan uzağa ve sonunda bilgisayardan uzağa üflenen bir fana dağıtılır.

Temel mekanikleri benzer olmasına rağmen bu iki yöntem ısının yeniden dağıtımını çok farklı şekillerde sağlar.

Hava soğutucuyla başlayalım.

Hava ile Soğutma

Bir hava soğutucusunda ısı, CPU'nun IHS'sinden uygulanan termal macun aracılığıyla genellikle bakır veya alüminyumdan yapılmış iletken bir taban plakasına aktarılır. Termal enerji, taban plakasından bağlı ısı borularına doğru hareket eder.

Isı boruları, bir konumdan diğerine ısı iletecek şekilde tasarlanmıştır. Bu durumda ısı, anakarttan yükseltilmiş bir soğutucuya doğru hareket ederek RAM gibi diğer bileşenler için yer açar. Bu borular ısı biçimindeki enerjiyi soğutucuyu oluşturan ince metal kanatçıklara iletir. Daha soğuk havaya maruz kalma oranını en üst düzeye çıkaracak şekilde tasarlanan bu kanatçıklar metalden ısıyı emer. Bağlı bir fan, sıcak havayı soğutucudan uzağa iter.

Pasif soğutucu, standart bir hava soğutucudan daha az yaygın olsa da teorik olarak benzerdir. Bu soğutucular ısıyı fan kullanmadan emmek ve dağıtmak için özel olarak tasarlanmış bir soğutucuya dayanır. Daha düşük akustiğin öncelikli olduğu sistemlerde kullanışlı olabilirler ancak çoğu oyun bilgisayarı hava veya sıvı soğutucu kullanır.

Bir hava soğutucunun verimliliği yapıda kullanılan malzemelere (örneğin bakır alüminyumdan daha iletken olsa da alüminyum daha ucuzdur) ve CPU soğutucuya takılı fanların boyutu ve miktarı gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bu durum hava tabanlı CPU soğutucuların boyutu ve tasarımındaki farklılıkları açıklar.

Daha büyük hava soğutucuları genellikle ısıyı daha iyi dağıtır ancak özellikle küçük form faktörlü bilgisayarlarda büyük bir soğutma çözümü için her zaman yer yoktur.

Hava soğutmanın avantajlarını hakkında konuşmaya devam edeceğiz ancak öncelikle karşılaştırma için sıvı soğutmadan bahsedelim.

Sıvıyla Soğutma

Hava soğutucularda olduğu gibi çok çeşitli seçenekler mevcuttur ancak bunların çoğu iki kategoriye ayrılır: Hepsi Bir Arada (AIO) soğutucular veya özel soğutma döngüleri. Burada çoğu zaman Hepsi Bir Arada (AIO) soğutuculara odaklansak da sıvının CPU'yu soğutma temel ilkeleri her ikisinde de aynıdır.

Hava soğutmaya benzer şekilde işlem, CPU'nun IHS'sine termal macun katmanıyla bağlı bir taban plakasıyla başlar. Bu plaka iki yüzey arasında daha iyi ısı aktarımı sağlar. Taban plakasının metal yüzeyi, su bloğunun bir parçasıdır ve soğutma sıvısıyla doldurulmak üzere tasarlanmıştır.

Soğutma sıvısı su bloğundan geçerken taban plakasındaki ısıyı emer. Daha sonra sistem boyunca ve iki borudan biri boyunca radyatöre doğru yukarı doğru hareket etmeye devam eder. Radyatör sıvıyı havaya maruz bırakarak sıvının soğumasına yardımcı olur, ardından radyatöre bağlı fanlar ısıyı soğutucudan uzaklaştırır. Ardından soğutma sıvısı su bloğuna tekrar girer ve döngü tekrar başlar.

Sizin İçin Hangisi Doğru Seçim?

Her iki soğutma seçeneği de doğru şekilde uygulandığında son derece etkilidir ancak farklı koşullarda en iyi performans sunarlar. Seçiminizi yaparken göz önünde bulundurmanız gereken birkaç faktör şunlardır.

Fiyat

Fiyat, öncelik verdiğiniz özelliklere göre büyük ölçüde değişebilir. Genel olarak hava soğutucular daha basit çalıştıkları için daha ucuzdurlar.

Her iki seçeneğin de giriş seviyesi ve üst düzey sürümleri vardır. Hava soğutucunun üst düzey modelinde daha büyük bir soğutucu, daha iyi fanlar ve farklı estetik seçenekler bulunabilir. Üst düzey Hepsi Bir Arada (AIO) sıvı soğutucular daha büyük bir radyatöre sahip olabilir ve fan hızlarını ve aydınlatmayı kontrol eden yazılımlar gibi estetik ve işlevsel özelleştirmelerin bir karışımını sunar.

Aradığınız özelliklere bağlı olarak hem hava hem de sıvı CPU soğutucuları geniş bir fiyat aralığına sahiptir.

Kurulum Kolaylığı

Hepsi Bir Arada (AIO) sıvı soğutucuların kurulumu standart hava soğutuculardan daha karmaşık olabilir fakat yine de oldukça basittir. Çoğu yalnızca su bloğundan, soğutma sıvısını dolaştıran iki hortumdan ve radyatörden oluşur. Ek adımlar, hava soğutucu takmaya benzer bir işlem olan su bloğunun takılmasını ve ardından radyatör ve fanların fazla ısının bilgisayardan kolayca çıkabileceği şekilde takılmasını içerir. Soğutma sıvısı, pompa ve radyatör cihazın içinde yer aldığından ["Hepsi Bir Arada (AIO)" adı buradan gelir] kurulum sonrasında çok az gözetim veya bakım gereklidir.

Diğer yandan özel bir döngü kurmak kurulumu yapan kişinin daha fazla çaba göstermesini ve eğitimli olmasını gerektirir. İlk kurulum işlemi daha fazla zaman alabilir ancak sunulan esneklik önemli ölçüde daha fazla özelleştirme olanağı sağlar ve istenirse GPU gibi diğer bileşenleri döngüye dahil etme seçeneği sunar. Bu daha karmaşık özel döngüler doğru şekilde uygulandığında tüm şekil ve boyutlarda sistemleri de destekleyebilir.

Boyut

Hava soğutucular büyük olabilir ancak bu hacim, sisteminize dağıtılmak yerine tek bir alanda sınırlıdır. Diğer yandan Hepsi Bir Arada (AIO) ile radyatör için gerekli alanın yanı sıra su bloğu ile soğutma sıvısı borularının doğru yönlendirilmesi ve hizalanması gibi sorunları da dikkate almanız gerekecektir.

Daha küçük bir sistem üzerinde çalışıyorsanız büyük bir hava soğutucusu en iyi seçenek olmayabilir. Düşük profilli bir hava soğutucu veya küçük radyatörlü bir Hepsi Bir Arada (AIO) daha uygun olabilir. Yükseltmenizi planlarken veya kasanızı seçerken tercih ettiğiniz soğutma çözümü için yeterli alana sahip olduğunuzdan ve kasanızın seçtiğiniz donanımı desteklediğinden emin olun.

Ses

Sıvı soğutma, özellikle Hepsi Bir Arada (AIO) kullandığınızda, CPU soğutucusundaki fandan daha sessiz olma eğilimindedir. Yine de bu durum gürültüyü azaltmak için özel olarak tasarlanmış fanlı hava soğutucularıyla değişiklik gösterebilir ve fan ayarları veya fan seçimi üretilen gürültü miktarını etkileyebilir. Genel olarak sıvı soğutma daha az ses üretme eğilimindedir çünkü küçük pompa genellikle iyi yalıtılmıştır ve radyatör fanları CPU soğutucusundaki fanlardan daha düşük RPM'de (dakika başına devir) çalışmaya eğilimlidir.

Sıcaklık Düzenlemesi

Hız aşırtma konusunda ciddiyseniz veya video ya da yayın yapma gibi yoğun CPU gücü gerektiren görevleri gerçekleştirmeyi düşünüyorsanız sıvı soğutma en iyi seçim olabilir.

Mark Gallina'ya göre, sıvı soğutma "saf iletime kıyasla ısıyı daha fazla konveksiyon yüzey alanı (radyatör) üzerinden daha verimli bir şekilde dağıtır ve daha düşük fan hızlarına (daha iyi akustik) veya daha yüksek toplam güce olanak tanır."

Başka bir deyişle daha verimlidir ve genellikle daha sessizdir. Mümkün olan en düşük sıcaklıkları istiyorsanız veya daha sessiz bir çözümle ilgileniyorsanız ve biraz daha karmaşık bir kurulum işlemine aldırmıyorsanız sıvı soğutma muhtemelen en iyi seçenektir.

Hava soğutucular ısıyı CPU'dan uzaklaştırma konusunda oldukça iyidir ancak bu durumda ısının kasa içine yayıldığını unutmayın. Bu durum sistemin genel ortam sıcaklığını artırabilir. Sıvı soğutucular, ısıyı radyatördeki fanlar aracılığıyla sistemin dışına daha iyi bir şekilde iletir.

Tercih Sizin

Başladığımız yere geri döndük: Sıvı soğutma ve hava soğutma. Hangisi daha iyidir?

Yanıt bilgisayarınızı nasıl kullandığınıza ve beklediğiniz performansa ve iş yüklerine bağlıdır.

Neredeyse sessiz bir çalışma ve en verimli soğutmayı istiyorsanız ve olası daha yüksek bir fiyat etiketini sorun etmiyorsanız sıvı soğutma en uygun seçenek olacaktır.

En yüksek performans veya akustik pahasına daha giriş seviyesi fiyatlandırma ve basit kurulum sunan bir çözüm arıyorsanız hava soğutma kolay bir tercihtir.

Seçiminizi yaparken bilgisayarınızı nasıl kullandığınızı ve gelecekte nasıl kullanmayı planladığınızı düşünün. Her ikisi de mükemmel çözümler olsa da farklı kullanım durumları için tasarlanmıştır. Bilgisayarınızı nasıl kullandığınıza daha uygun kararı vermek size kalmış.

Daha fazla bilgi edinin

Termal Macun Nasıl Uygulanır?

CPU'nuzun düzgün şekilde soğutulduğundan emin olmak için termal macunun nasıl uygulanacağını öğrenin. Ne zaman ve ne kadar kullanacağınızı öğrenin.

Daha fazla bilgi edinin

Küçük Form Faktörlü Oyun Bilgisayarı Seçme

Küçük form faktörlü bir oyun bilgisayarı satın alırken hangi etkenlere dikkat etmeniz gerektiğini öğrenin.

Daha fazla bilgi edinin

Oyunun Merkezine Gidin

Uluslararası profesyonel oyunculardan ve Intel oyun teknolojisi uzmanlarından tavsiye alın. Oyununuzla ilgili her şey çok daha iyi hâle gelebilir.

Okumaya devam edin

Ürün ve Performans Bilgileri

1 Intel, Intel logosu ve Core, Intel Corporation'ın veya bağlı kuruluşlarının ABD ve/veya diğer ülkelerdeki ticari markalarıdır.